Thủy điện là nguồn năng lượng tái tạo khổng lồ, chiếm hơn 16% tổng sản lượng điện toàn cầu và 85% tổng sản lượng điện tái tạo. Với các quốc gia tiểu vùng song Mekong, thủy điện còn có vai trò quan trọng hơn và đây có thể là đầu tàu phát triển của các quốc gia này trong tương lai gần.

ASEAN là vùng đất của thủy điện. Trong khối này, thủy điện sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc sản xuất thêm 354 GW điện (theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế), sản lượng điện cần thiết cho phát triển kinh tế trong khu vực vào năm 2040.

Nhờ có sông Mê Kông, con sông lớn thứ 12 thế giới chảy từ Trung Quốc qua Myanmar, Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam, ASEAN có tiềm năng thủy điện đáng kể. Trong đó, hai quốc gia Việt Nam và Lào đã tận dụng được cơ hội này khá nhanh chóng so với các quốc gia còn lại.

Nhà máy thủy điện Sơn La của Việt Nam hiện là cơ sở thủy điện lớn nhất Đông Nam Á. Nằm trên sông Đà và cách Hà Nội 340 km về hướng tây bắc, nhà máy có công suất 2.400 MW này giữ vai trò cốt yếu trong mục tiêu nâng sản lượng thủy điện lên 21,6 GW vào năm 2020 và 27,8 GW vào năm 2030 của Việt nam. Nhà máy này vận hành sáu máy phát điện tuabin Francis 400 MW của GE.

Thủy điện cũng là rường cột của ngành năng lượng Lào, quốc gia đang có tốc độ phát triển thủy điện nhanh chóng trong 20 năm qua. Năm 1993, tổng công suất thiết kế của toàn bộ các nhà máy thủy điện của Lào mới chỉ có 206 MW, nhưng hiện nay, con số này là gần 4.000 MW. Với tổng công suất lý thuyết có thể lên đến 26,5 GW, Lào được cho là còn có nhiều tiềm năng về thủy điện trong dài hạn. Lào đang đặt mục tiêu để thủy điện và các nguồn năng lượng tái tạo khác đáp ứng 25% tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia năm 2025.

Thủy điện cũng được kỳ vọng là đầu tàu phát triển kinh tế của Lào do quốc gia này mong muốn trở thành nhà xuất khẩu điện lớn trong khu vực. Khẳng định tham vọng trở thành “pin cho châu Á”, Lào lên kế hoạch sản xuất 10.000 MW thủy điện vào năm 2020 và 75% sản lượng điện đó được kỳ vọng sẽ xuất khẩu sang Thái Lan, Việt Nam, Singapore và Malaysia.

Một hiệp định thương mại năng lượng giữa các quốc gia ASEAN đã được xác lập thông qua Chương trình Hợp tác Kinh tế Tiểu vùng Mê Kông Mở rộng (GMS) và có hiệu lực từ năm 1992. Chương trình gồm các nội dung thỏa thuận về năng lượng trong khu vực giữa Myanmar, Lào, Thái Lan, Việt Nam, Campuchia và vùng Nam Hoa. Giữ vị trí trung tâm trong thỏa thuận này là sông Mê Kông và các nhà máy thủy điện có ảnh hưởng tới dòng chảy của con sông này.

Thương mại năng lượng và hợp tác trong khối ASEAN được kỳ vọng sẽ tăng thêm khi Chương trình Kết nối Lưới điện ASEAN (APG) do Lào, Thái Lan, Malaysia và Singapore lập nên được mở rộng tới các quốc gia khác. Báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính, đến năm 2025, sẽ có 22.576 MW điện được trao đổi xuyên biên giới thông qua các chương trình liên quốc gia. Trong doanh số thương mại điện ở ASEAN, thủy điện chắc chắn sẽ giữ vai trò quan trọng.

Lợi thế của các quốc gia đang đẩy mạnh phát triển thủy điện như Lào và Việt Nam là cơ hội ứng dụng vô số công nghệ tiên tiến. Người ta có thế kể tên hàng chục công nghệ như sử dụng các thiết bị bay không người lái để kiểm tra các con đập, công cụ “cá cảm biến” (fish – sensor) để cung cấp dữ liệu về áp lực, gia tốc, luồng xoáy, nhiệt độ và các loại dữ liệu khác được “cá” ghi lại khi di chuyển qua các tuabin, hệ thống quét định vị, và nhất là nhà máy thủy điện kỹ thuật số.

Nhà máy Thủy điện Kỹ thuật số của GE là sản phẩm tận dụng giải pháp Nhà máy Điện Kỹ thuật số trên nền tảng Predix. Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích, bao gồm giảm đến 10% phí bảo trì, tăng 1% độ khả dụng của nhà máy và tăng đến 3% doanh thu.

Những công nghệ này càng làm tiềm năng thủy điện trong khu vực thêm giá trị.

Theo GE Reports

Giải thích thuật ngữ

Cá cảm biến hay fish sensor là thiết bị nhỏ, bằng nhựa và chứa các cảm ứng. Nó được thiết kế để ghi lại các thông tin như áp suất vật lý “cá” trải qua khi đang định hướng dòng chảy từ các tuabin ở đập nước.

BÌNH LUẬN CỦA BẠN