Ảnh: GE Reports

Sản xuất phụ tùng không hẳn là một nền tảng tốt cho một cuộc cách mạng công nghệ. Nhưng vào thời đại mà toàn bộ ngành sản xuất đang chuẩn bị cho các thay đổi sâu rộng toàn cầu, thì định nghĩa “thay thế” có thêm sức cộng hưởng khá hấp dẫn.

Mới đây tôi đã đã gặp gỡ các vị giám đốc tại gian bán hàng của một công ty máy móc công nghiệp. Chúng tôi đã thảo luận về thách thức mà đột phá mang đến cho ngành công nghiệp đã từng rất ổn định này. Liệu tăng khả năng tiếp xúc với công nghệ in 3D và các hình thức sản xuất số hóa khác có gây hại cho công ty không? Với công nghệ in kim loại và công nghệ robot, công nhân sản xuất phụ tùng liệu có trở nên lạc hậu không?

Một làn sóng mới đang đến và nhiều công nhân cảm thấy sắp bị nó cuốn trôi. Công nghệ sản xuất mới đe dọa đến rất nhiều vị trí làm việc – thay đổi này dường như là một sản phẩm phụ tất yếu của quá trình đổi mới. Suy nghĩ này cũng dễ hiểu thôi, đặc biệt đối với những công nhân làm việc ở các vị trí không đòi hỏi nhiều kỹ năng ( tức là dễ bị mất việc do quá trình tự động hóa). Thế nhưng, điều này không phản ánh toàn bộ bức tranh về tiềm năng của sản xuất đắp lớp, của tự động hóa và các tiến bộ khác.

Tương tự như những cuộc cách mạng công nghệ khác trong lịch sử nhân loại, tiến bộ trong ngành sản xuất sẽ tạo ra những ảnh hưởng phá hoại nhưng sáng tạo: phá hoại ở chỗ xóa bỏ nhiều công việc, nhưng sáng tạo là lại tạo ra nhiều việc làm mới khác. Chìa khóa ở đây là phải đào tạo kỹ năng mới cần thiết cho những công nhân bị mắc kẹt giữa vòng xoáy này sao cho thích ứng được với chuyển đổi.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư không phải là những dự đoán xa xôi nữa, mà là một cuộc chuyển đổi cần phải được nắm bắt và hiểu đúng từ ngay hôm nay. Khi có nền giáo dục, tinh thần kinh doanh và chính sách phù hợp để trang bị kỹ năng mới cho lực lượng lao động chân tay, các doanh nghiệp có thể theo đuổi những cơ hội mới, đồng thời công nhân cũng có thể tìm được công việc mới xứng đáng.

Hình minh họa cũ của thiết bị cắt giấy theo hàng bằng tay. Đây chẳng phải một công việc nhàm chán, bẩn thỉu và nguy hiểm sao? Ảnh: Getty Images.

Tự động hóa có thể xem là thay đổi khiến nhiều công nhân e ngại nhất và thực sự thì tác động của nó cũng rất sâu rộng. Dù chính sách ngoại thương thường được cho là nguyên nhân chính gây ra mất việc, nhưng nghiên cứu đã chỉ ra rằng tự động hóa còn gây ra tác động lớn hơn rất nhiều lên cộng đồng công nghiệp. Theo một nghiên cứu của Đại học Ball State, trong thiên nhiên kỷ mới, khoảng 5 triệu người đã mất việc trong ngành sản xuất ở Mỹ, trong đó chỉ 13% là do mở rộng thương mại. Tự động hóa mới là thủ phạm chính, đặc biệt là đối với các công việc “nhàm chán, bẩn thỉu và nguy hiểm” – Bob Doyle thuộc Hiệp hội Tự động hóa Tiến bộ Hoa Kỳ nói. Những công việc này từng giúp nhiều hộ gia đình kiếm đủ thu nhập để chi tiêu cho nhà cửa, chăm sóc sức khỏe và mang lại cuộc sống ổn định. Nhưng giờ đây, những công việc này đang đứng trước nguy cơ bị xóa bỏ.

Làn sóng đổi mới sắp diễn ra này có thể trở thành một cơn sóng thần với sức công phá lớn, nhưng, tương tự như những đợt đổi mới trước đó, cuộc chuyển đổi lần này cuối cùng sẽ tạo thêm cơ hội mới nhiều hơn so với những gì đã phá bỏ. Chống thất nghiệp không đồng nghĩa với ngừng tiến bộ. Nó có nghĩa là ta phải nhìn nhận theo góc độ khác: là hàng ngàn công nhân mất việc không phải do bị công nghệ đẩy ra hẳn cuộc chơi, mà là được nâng lên bằng những cơ hội mới. Dù gây ra nhiều lo sợ, nhưng tự động hóa đã chứng minh là mang lại hiệu quả giảm chi phí cao ở những mảng mà chi phí thấp tạo ra nhu cầu nhiều – nguyên nhân là các công ty có thể tăng sản lượng mà vẫn giữ nguyên số lượng công nhân.

Những kỹ năng mới mà người tuyển dụng cần có – từ sản xuất linh kiện bằng vật liệu hỗn hợp cho đến xử lý sự cố máy in 3D – đang nổi lên nhanh đến mức mà các tiêu chuẩn giáo dục chính thức không còn theo kịp nữa. Việc bắt kịp đặc biệt khó khăn vì các công cụ sản xuất quy mô nhỏ mới và thực tiễn trong nền kinh tế chia sẻ đồng nghĩa rằng các doanh nghiệp nhỏ phải có công nghệ tân tiến nhất giống như (hay thậm chí nhiều hơn) các tập đoàn công nghiệp lớn, nơi còn có cả ngân sách cho việc đào tạo lại công nhân nữa.

Để đuổi kịp tốc độ, các thách thức ngày nay đòi hỏi sự hợp tác và trách nhiệm chung giữa chính phủ, ngành công nghiệp, cá nhân và các cơ sở đào tạo. Đầu tiên, chính phủ cần khuyến khích các ưu đãi và chính sách hỗ trợ mang đến cho công nhân hiện tại và tương lai nhiều cơ hội hơn để phát triển các kỹ năng làm việc thích nghi với thị trường lao động không ngừng thay đổi. Đồng thời, các chương trình đào tạo các kỹ năng sản xuất tiến bộ cũng là chìa khóa thiết yếu vì đến năm 2025, dự kiến sẽ có đến 2 triệu việc làm trong ngành sản xuất Mỹ bị bỏ trống vì không tìm được người lao động có trình độ. Để duy trì khả năng cạnh tranh, điều công ty cần là nhà hoạch định chính sách phải tạo ra các chương trình giúp xóa nhòa lỗ hổng này.

Để xây dựng những chính sách thúc đẩy nền kinh doanh Mỹ, các công ty và chính phủ cần chia sẻ chiến lược và hợp tác cùng nhau. Một ví dụ là AmericaMakes, một tổ chức tập trung các công ty thuộc lĩnh vực sản xuất đắp lớp nhằm thúc đẩy tiến bộ và nghiên cứu trong khi định hình chính sách. Một ví dụ khác là Viện Sáng tạo Sản xuất và Thiết kế Kỹ thuật số  (DMDII) – một mô hình hợp tác công-tư với mục tiêu chuyển đổi ngành sản xuất Hoa Kỳ thông qua việc cung cấp cho nhà máy những công cụ, phần mềm và kiến thức chuyên môn tiến bộ.  Ngoài ra, còn có Liên đoàn Kỹ năng Quốc gia (NSC) – một nhóm vận động với mục đích khuyến khích sự phát triển các chương trình đào tạo và đào tạo để lấp đầy lỗ hổng “kỹ năng”, tức là những kiến thức chuyên môn cần có trong nền sản xuất hiện đại.

Công nhân cần các kỹ năng mới trong ngành sản xuất ngày nay, từ việc sản xuất linh kiện bằng vật liệu tổng hợp cho đến xử lý sự cố máy in 3D. Ảnh: Getty Images.

Thêm vào đó, những nhóm nhỏ, tập trung hơn cũng có thể ủng hộ những nỗ lực này bằng cách kết nối doanh nhân, khuyến khích xây dựng mạng lưới và giúp biến ý tưởng thành việc kinh doanh. Những tổ chức như 100kGarages do công ty sản xuất thiết bị ShopBot khởi xướng, đã thúc đẩy hướng tiếp cận theo “nền kinh tế gig” cho ngành sản xuất kỹ thuật số, kết nối công nhân với các hợp đồng ngắn hạn, quy mô nhỏ và làm việc tại “100.000 ga-ra trên cả nước”. Một ví dụ khác là MakeTime, giúp đơn giản hóa việc sản xuất các bộ phận CNC bằng cách kết nối người cần với những người có bộ phận dư thừa.

Bên cạnh đó, quan hệ hợp tác về mặt giáo dục cũng giúp đoàn kết những nhóm này, tạo ra các trung tâm phát triển nuôi dưỡng tài năng, ý tưởng và đưa công nhân mới trực tiếp vào vị trí và cơ hội mới. Thông thường, khi nghĩ đến công nghệ và giáo dục, người ta hay nghĩ về những trường đại học lớn như Stanford và Carnegie Mellon. Nhưng giờ đây, các trường địa phương, như Trung tâm Sáng tạo trong Sản xuất Đắp lớp, thuộc Đại học bang Youngstown, Ohio, có thể phản ứng nhanh hơn với nhu cầu trong vùng và thực sự trở thành mạng lưới kết nối giữa đầu tư chính phủ, giữa công ty và các cơ hội giáo dục. Bằng cách khuyến khích những chương trình đào tạo theo nhu cầu dựa trên thông tin ngành công nghiệp địa phương cung cấp, những trường này sẽ trở thành cây cầu còn thiếu kết nối công nhân, kỹ năng sản xuất mới và việc làm.

Khi được áp dụng đúng chiến lược, các thay đổi lớn trong ngành công nghiệp nói chung, ngành sản xuất nói riêng sẽ mang tính tích cực, giúp nước Mỹ và lực lượng lao động của nó trở nên gọn ghẽ, hiệu quả hơn. Công nghệ mới giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, mang đến cho công ty quy mô nhỏ khả năng phát triển lớn hơn, hoặc giúp những công ty khởi nghiệp có thể cạnh tranh được với các tập đoàn lớn. Trong khi đó, công nhân, người lao động nên cảm thấy thích thú và phấn chấn. Vì với cách hướng tập trung vào xây dựng lại kỹ năng, vào giáo dục và đào tạo, công nghệ sẽ không kiểm soát lực lượng lao động nữa, thay vào đó, ngành công nghiệp và những đối tác liên quan sẽ mang đến cho người lao động hướng tiếp cận dân chủ hơn trong tương lai.

* Bài viết này được đăng tải lần đầu trên Redshift, một website của Autodesk dành riêng cho người thiết kế, kiến trúc sư, nhà xây dựng và người sản xuất. Tất cả quan điểm trong bài viết là của tác giả.

Theo Lisa Campbell, Redshift

Về tác giả

Lisa Campbell là Phó Chủ tịch Chiến lược công nghiệp và Marketing cho Ngành Sản xuất tại Autodesk.

BÌNH LUẬN CỦA BẠN