Hành trình thắp sáng Tây Phi

135

Thắp sáng một khu vực đang chìm trong bóng đêm không chỉ cần nguồn cung điện. Giải pháp đảm bảo cân bằng cung-cầu điện trên mạng lưới của GE là chìa khóa mở ra nguồn sáng ổn định cho hơn 188 triệu người.

Hơn 188 triệu người không có điện thắp sáng ở Tây Phi. Tổ hợp điện Tây Phi sẽ giúp các thành viên mua và bán điện theo năng lực sản xuất và nhu cầu của họ. Nguồn ảnh: Getty Images

 

Có những vùng ở Tây Phi nơi mà chỉ một hành động đơn giản như bước vào phòng và bật đèn lên cũng được coi là … xa xỉ! Chỉ một nửa dân số dân vùng này có điện, hay nói cách khác là khoảng 188 triệu người đang sống thiếu những tiện ích cơ bản như điện và đèn chiếu sáng. Không có điện ổn định, trẻ em khó có thể học bài vào buổi tối, các doanh nghiệp không thể phát triển kinh doanh để tạo ra việc làm và dịch vụ chăm sóc sức khỏe thì quá lạc hậu.

Nhưng tình trạng này đang dần thay đổi. Hơn 20 năm qua, một liên minh gồm 14 nước, trong đó có Ghana, Chad và Nigeria, đã hợp tác và kết nối mạng lưới điện quốc gia với nhau. Sự kết hợp này đã tạo ra một thị trường điện thống nhất, nơi điện có thể truyền từ Senegal ở phía tây qua 2.430km sang phía đông tới tận Nigeria. Hai năm tới, các nước trong Tổ hợp Điện Tây Phi (WAPP) sẽ bắt đầu mua và bán điện trên cơ sở năng lực sản xuất và nhu cầu của họ. Ý tưởng kết nối lưới điện là tạo ra một thị trường điện thống nhất thay vì 14 thị trường nhỏ. Nhờ đó, Tây Phi có thể thu hút thêm đầu tư vào ngành năng lượng để xây dựng các nhà máy thủy điện, nhà máy điện gas tự nhiên sạch hơn và hiệu quả hơn.

Nhà máy thủy điện Manantali ở Mali là một ví dụ điển hình về những lợi ích WAPP mang lại cho khu vực. Nó được xây dựng năm 2001 dưới dạng dự án liên doanh giữa Mali, Senegal và Mauritania. Các quốc gia này được Đức, Pháp và Ngân hàng Thế giới hỗ trợ tài chính vì sản lượng điện của nhà máy này phục vụ cả một khu vực rộng lớn.

Từ một ý tưởng triển vọng, WAPP đang dần trở thành hiện thực. Dự án này dự kiến sẽ tiêu tốn 14 tỷ đô-la Mỹ và xây dựng mới 16.000 km đường dây điện, các trạm biến áp, trạm biến áp phụ và các thiết bị điều hành lưới điện khác.

Nhà máy thủy điện điện Akosombo trên sông Volta ở Ghana. Nguồn ảnh: Getty Images

Yếu tố quan trọng khác của dự án này là một tầm nhìn rõ ràng về điểm đến của dòng điện vào bất kỳ thời điểm nào, tạo thuận lợi cho việc giao dịch điện và đảm bảo lưới điện ổn định: Các nước không phải chịu tình trạng mất điện do mất cân bằng cung-cầu điện. Lazarus Angbazo, CEO Hạ Sahara của Công ty Giải pháp Lưới điện thuộc GE Power, nói: “Chúng tôi sẽ xây dựng một trung tâm theo dõi lưới điện trong toàn khu vực bằng công nghệ của GE. Từ đó, chúng tôi sẽ có được cái nhìn rõ ràng về toàn bộ mạng lưới trong vùng để quản lý dòng điện”.

Trung tâm mới sẽ chịu trách nhiệm kiểm soát toàn bộ WAPP. GE đang xây dựng trung tâm này ở Abomey-Calavi, bên ngoài Cotonou, Benin, trên bờ vịnh Guinea. Các kỹ sư sẽ theo dõi nguồn điện và tham khảo bản mô phỏng kỹ thuật số, xây dựng các kịch bản có thể xảy ra trong các điều kiện khác nhau. Người ta sẽ biết trước và đảm bảo rằng các nước đều có đủ điện để dùng trong những trường hợp đó, ví dụ như trường hợp Ghana mua 200 megawatts điện từ Nigeria với hợp đồng đặt trước một ngày. “Kết quả của giao dịch đó là mọi thứ sẽ được theo dõi để lưới điện không có rủi ro mất cân bằng cung – cầu,” Eric Amoussouga, giám đốc bán hàng khu vực của GE Power, giải thích.

Thách thức đối với những người giám sát là dữ liệu họ cần để theo dõi dòng điện. Năm ngoái, tám trong số các nước tham gia dự án đã điều hành các trung tâm điều phối giám sát dòng điện ở nước họ. Các nước khác đang phụ thuộc vào các nhà máy điện địa phương mà không kết nối hay buôn bán điện với các nhà máy khác. Điều này làm việc thu thập dữ liệu và mô hình hóa quá trình phân phối điện trở nên phức tạp. Amoussouga cho biết: “Chúng tôi phải khảo sát các trạm biến áp trên mặt đất, thu thập dữ liệu một cách thủ công rồi nhập vào hệ thống.” Ông hi vọng cuộc khảo sát sẽ hoàn thành vào cuối năm nay.

Để thu thập dữ liệu theo thời gian thực về điểm đến của dòng điện vào một thời điểm cho trước, GE đã giúp các trạm phụ chủ chốt kết nối viễn thông và thu thập dữ liệu mỗi 2-3 phút. Thông tin này sẽ nhanh chóng truyền qua cáp quang hoặc vệ tinh để tới trung tâm điều phối chính ở Benin. Tại đó, dữ liệu sẽ được tích hợp vào nền tảng phần mềm Thiết bị Quản lý Năng lượng của GE, nơi dòng điện được hiển thị một cách trực quan. Các đơn vị điều phối có thể chia sẻ thông tin với người mua và người bán, đồng thời tích hợp vào các mô hình hiện có.

“Khi kết hợp các mô hình với dữ liệu, bạn sẽ có cái nhìn sâu sắc về những gì đang diễn ra trên lưới điện. Trong một mô phỏng, bạn có thể mở một đường dây và xem chuyện gì có thể xảy ra,” Amoussouga nói.

Giám sát cấp độ cao như vậy sẽ giúp duy trì lưới điện ổn định, đồng thời là điều kiện tiên quyết để WAPP có thể kêu gọi đầu tư nhiều hơn. Trung tâm điều phối sẽ sẵn sàng hoạt động vào năm 2020.

“Ngay lúc này tại Tây Phi, một số nước chỉ có điện vào buổi sáng, một số khác chỉ có điện vào buổi chiều. Chúng tôi hi vọng sẽ mang điện tới mọi lúc cho tất cả mọi người,” Amoussouga nói.

Theo Dorothy Pomerantz

BÌNH LUẬN CỦA BẠN